Σύμφωνα με το Σύστημα Ταχείας Ειδοποίησης της ΕΕ, κατά τις εκλογές του 2019, επισημάνθηκαν πάνω από 1.000 περιπτώσεις παραπληροφόρησης σε λίγες μόνο εβδομάδες σε όλα τα κράτη μέλη. Πολλές από αυτές αφορούσαν τον ψευδή ισχυρισμό ότι η ΕΕ θέλει να απαγορεύσει την πίτσα, τα ζυμαρικά και το κρασί για λόγους κλίματος και υγείας.
Πώς καταπολεμά η ΕΕ την παραπληροφόρηση;
Γιατί έχει σημασία Τα ελεύθερα μέσα ενημέρωσης και η ανεξάρτητη δημοσιογραφία αποτελούν βασικούς πυλώνες κάθε δημοκρατίας και μιας υγιούς οικονομίας. Η Κροατία, μαζί με τη Σλοβενία, φιλοξενεί το Ψηφιακό Παρατηρητήριο Μέσων Αδριατικής (Adria Digital Media Observatory). Προωθούν τη στενή συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων, παραγόντων των μέσων ενημέρωσης και της κοινωνίας. Πρωτοβουλίες όπως αυτή μάχονται για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης και κατά της παραπληροφόρησης. Η παραπληροφόρηση βλάπτει την κοινωνία καταστρέφοντας την εμπιστοσύνη στους θεσμούς και τα μέσα ενημέρωσης. Επίσης, θέτει σε κίνδυνο τις εκλογές. Οι ψευδείς ειδήσεις δυσκολεύουν τους πολίτες να λάβουν τεκμηριωμένες αποφάσεις και εμποδίζουν την ελευθερία της έκφρασης. Πάνω από το 50% των Ευρωπαίων πιστεύουν ότι έχουν εκτεθεί σε παραπληροφόρηση στο διαδίκτυο.
Καθημερινό Παράδειγμα: Πώς λειτουργεί στην πραγματική ζωή
Ο Bruno είναι 17 ετών και ζει στην Ιταλία. Βλέπει μια ανάρτηση που ισχυρίζεται ότι ένα συγκεκριμένο χάπι διατροφής βοηθά στη μυϊκή ανάπτυξη και προλαμβάνει ασθένειες. Η ανάρτηση φαίνεται επαγγελματική, με ψεύτικα προφίλ «γιατρών» και πολλά likes. Ο Bruno παρατηρεί μια μικρή προειδοποίηση στην ανάρτηση: «Ανεξάρτητοι ελεγκτές γεγονότων (fact-checkers) λένε ότι αυτές οι πληροφορίες μπορεί να είναι ψευδείς». Λόγω της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, οι πλατφόρμες πρέπει να ελέγχουν το παραπλανητικό περιεχόμενο. Κάνει κλικ στην προειδοποίηση και βρίσκει ένα άρθρο που εξηγεί ότι το χάπι είναι απάτη.
Καλό να γνωρίζετε
Τι μπορείτε να κάνετε; Μπορείτε να ελέγχετε την πηγή των πληροφοριών σας πριν τις μοιραστείτε. Επιπλέον, μπορείτε να αναφέρετε ύποπτο περιεχόμενο. Οι πλατφόρμες υποχρεούνται να εξετάζουν τις αναφορές και να λαμβάνουν μέτρα. Για να βελτιώσετε τις γνώσεις σας, μπορείτε να συμμετάσχετε σε προγράμματα ψηφιακού γραμματισμού που υποστηρίζονται από την ΕΕ.
Το γνωρίζατε; Η ΕΕ μπορεί να επιβάλει κυρώσεις σε μέσα ενημέρωσης εκτός ΕΕ που διαδίδουν συστηματικά παραπληροφόρηση με στόχο την Ευρώπη. Για παράδειγμα, κανάλια που δημοσιεύουν ψευδή αφηγήματα για τις πολιτικές ή τις εκλογές της ΕΕ μπορούν να αποκλειστούν από τη λειτουργία τους στην ΕΕ, όπως συνέβη με ρωσικά μέσα ενημέρωσης.
Συχνές Ερωτήσεις
Προσπαθεί η ΕΕ να λογοκρίνει το διαδίκτυο;
Όχι, η ΕΕ δεν θέλει να σταματήσει την ελεύθερη έκφραση. Εστιάζει στη μείωση των ψευδών πληροφοριών και προστατεύει το δικαίωμα των πολιτών να εκφράζουν τη γνώμη τους.
Μπορεί να ρυθμιστεί το περιεχόμενο που παράγεται από Τεχνητή Νοημοσύνη (AI);
Ναι, με την Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη, τα συστήματα AI που δημιουργούν περιεχόμενο πρέπει να επισημαίνονται σαφώς. Αυτό βοηθά τους πολίτες να γνωρίζουν τι είναι πραγματικό και τι έχει δημιουργηθεί από AI.
Η καταπολέμηση της παραπληροφόρησης σημαίνει φίμωση των δημοσιογράφων.
Όχι, η Ευρωπαϊκή Πράξη για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης προστατεύει τους δημοσιογράφους ώστε να εργάζονται ανεξάρτητα και χωρίς πιέσεις από κυβερνήσεις ή επιχειρήσεις.
Κουίζ
Σωστό ή Λάθος: Η Ευρωπαϊκή Πράξη για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης (EMFA) επιτρέπει στις κυβερνήσεις να ελέγχουν τα μέσα ενημέρωσης εάν θεωρούν ότι διαδίδουν παραπληροφόρηση.
-
Λάθος, η EMFA προστατεύει την ανεξαρτησία των δημοσιογράφων και των μέσων ενημέρωσης, δεν δίνει έλεγχο στις κυβερνήσεις.
Η Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη απαιτεί τα deepfakes και το περιεχόμενο που παράγεται από AI να:
Περίληψη
-
Η ΕΕ καταπολεμά την παραπληροφόρηση για να προστατεύσει τη δημοκρατία, τις εκλογές και την εμπιστοσύνη του κοινού. Οι ψευδείς πληροφορίες μπορούν να επηρεάσουν τους ψηφοφόρους και να πολώσουν την κοινωνία.
-
Αυτοί οι νόμοι βοηθούν τους πολίτες να λαμβάνουν αξιόπιστες πληροφορίες. Υποστηρίζουν τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης, επισημαίνουν το περιεχόμενο AI και παρέχουν προγράμματα ψηφιακής παιδείας.
-
Η ΕΕ διασφαλίζει την τήρηση αυτών των κανόνων με κανονισμούς και κυρώσεις. Οι πλατφόρμες πρέπει να αφαιρούν παράνομο περιεχόμενο και να επιτρέπουν τη δουλειά ανεξάρτητων δικτύων ελέγχου γεγονότων.